U bent hier

Open Minds: Duurzaam innoveren voor meer geestelijke gezondheid

27/05/16

Trendanalyses wijzen uit dat psychische kwetsbaarheid hét gezondheidsthema van de komende decennia wordt. Dit is niet langer het probleem van één minister. Willen we het tij keren, dan is een integrale aanpak cruciaal. De sleutel tot meer geestelijke gezondheid zit immers in elk segment van de samenleving: volksgezondheid, welzijn, onderwijs, economie, wonen, werk, cultuur... Op het congres Open Minds blikt Zorgnet-Icuro tien jaar vooruit. Wat zal er in 2026 nodig zijn om ons dan psychisch weerbaar te maken? Zorgnet-Icuro wil met Open Minds innoveren, sensibiliseren en een dringende call-to-action lanceren voor meer geestelijke gezondheid in onze samenleving.

Meer en meer mensen kampen met psychische problemen, die vaak veel te laat behandeld worden. Veruit het grootste deel hiervan zijn aanvankelijk licht tot mild. Soms zijn ze gemaskeerd. Mensen komen bij hun huisarts met rug- of nekklachten, terwijl er onderliggend een psychische of sociale kwetsbaarheid speelt. Vooral jongeren zijn een kwetsbare groep: 75% van de psychische problemen beginnen al vóór de leeftijd van 24 jaar. Vroegdetectie is dus cruciaal om te vermijden dat het later ernstige aandoeningen worden. 

We pleiten ervoor dat de samenleving in haar totaliteit gaat werken aan meer preventie en bespreekbaarheid, zodat veel psychische problemen worden voorkomen of in een vroeg stadium aangepakt. Zowel in het onderwijs, op de werkvloer, in buurten, wijken, verenigingen enz. moet er systematisch meer aandacht en alertheid komen voor psychische kwetsbaarheid. Zorgnet-Icuro engageert zich om een concreet plan uit te werken voor het verhogen van de mental health literacy (“gezondheidswijsheid”), zodat leraren, werkgevers, hulpverleners, buurtwerkers enz. hiermee aan de slag kunnen.

Veel psychische problemen zoals depressie en angststoornissen kunnen goed behandeld worden in de eerste lijn; vaak is een doorverwijzing naar de gespecialiseerde GGZ niet nodig. We pleiten ervoor dat er een systeem wordt uitgerold waarbij mensen zonder veel drempel toegang hebben tot terugbetaalde psychologische hulpverlening bij hun huisarts en een psycholoog. We verwijzen hiervoor naar de recente aanbevelingen van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). We willen inzetten op het verhogen van basisvaardigheden Eerste Hulp bij Psychische Problemen (EHPP) bij de brede bevolking, en de huisartsen versterken in hun rol van eerste detector van problemen. Het is belangrijk dat bij de behandeling rekening wordt gehouden met zowel de somatische, sociale als psychische componenten.

Zorgnet-Icuro engageert zich om vanuit de gespecialiseerde GGZ de wederzijdse samenwerking met de huisartsenpraktijken verder uit te bouwen en meer aan kennisoverdracht te doen, zodat de huisartsen psychische problemen beter kunnen herkennen, opvangen, en indien nodig door te verwijzen. Ook de CLB’s, de algemene ziekenhuizen, de pediaters en de geriaters in de woon- en zorgcentra willen we hierbij betrekken. 

Er is ook een verschuiving nodig in de rol die professionals en experten spelen. Het “medisch model” zou moeten plaatsmaken voor een zorgmodel waarbij de hulpverlener meer “coach” is van de patiënt. Ervaringsdeskundigen en mantelzorgers moeten een significante plaats krijgen in de zorg voor meer geestelijke gezondheid.

Behandelingen dienen te focussen op het herstel en de ontwikkeling van het vermogen om weer aan betekenisvolle doelen te werken en een zinvol bestaan te ervaren. De klemtoon wordt gelegd  op het versterken van de weerbaarheid en de kracht van de cliënt, rekening houdend met zijn keuze. Die verschuiving van louter medische behandeling van de ziekte naar herstelgerichte zorg vraagt andere vaardigheden dan diegene die vandaag in de opleidingen worden gegeven.

Er is momenteel een sterke behandelkloof. Op 100 mensen worden in de loop van één jaar 9 personen geconfronteerd met een psychisch probleem. Daarvan krijgen er slechts 3 een behandeling. Bovendien is het aanbod slecht gespreid in Vlaanderen: in de ene regio is er veel aanbod, terwijl dat in andere regio’s het omgekeerde geval is. We pleiten ervoor dat de ministers De Block en Vandeurzen over de grenzen van de zesde staatshervorming heen samenwerken om een zorgstrategisch plan voor de GGZ vorm te geven.

Bron: Zorgnet-Icuro - eigen berichtgeving

ZorgAndersTv (2025 volgers)
ZORGMagazine (3185 volgers)

Schrijf je hier in voor onze e-nieuwsbrief

Schrijf je hier in voor onze e-nieuwsbrief