U bent hier

Gevel nieuwbouwziekenhuis AZ Sint-Maarten gesampled

24/10/16

Wie langs de werf van het nieuwbouwziekenhuis AZ Sint-Maarten rijdt ter hoogte van de R6 in Mechelen kan er niet naast kijken.  De gevel kleurt voortaan met een kunstwerk ‘Sampled’ van de hand van Koen van den Broek.   Vandaag 23 oktober huldigen we het officieel in.

Eind 2018 zal het AZ Sint-Maarten zijn 3 campussen samenbrengen in één hedendaagse, moderne en functionele omgeving.  Voor zijn nieuwbouwproject hebben ziekenhuis en architect gekozen voor een kunstwerk dat verbonden is met de architectuur van het gebouw.

Eerste aanzet startte al zes jaar geleden.

De architectuur van ons nieuwbouwziekenhuis draagt  bij tot het welbevinden van de patiënt.  Onder meer de grote glaspartijen spelen daarbij een grote rol.  Omdat de gevel in het algemeen vrij sober is, opperden de architecten in het beginstadium al om iets extra te doen met de grote ramen.  Dat was dan ook meteen het uitgangspunt bij de keuze van het kunstwerk, geïntegreerde kunst dat de tand des tijds kan doorstaan en bijdraagt tot het helend karakter van het ziekenhuis. Aangezien de aard en functionaliteit moest het kunstwerk al in een vroeg stadium van de bouwplannen in samenwerking met het architectenbureau ontwikkeld worden.  Het hele traject voor de ontwikkeling en integratie van dit kunstwerk heeft dan ook vijf jaar geduurd.

Daarnaast was het ook onze doelstelling om niet alleen iets te maken voor de gebruikers van het ziekenhuis, maar ook iets bij te dragen aan de gemeenschap als geheel.  En dat doen we ook: al wie de R6 passeert, kan niet naast het gebouw kijken en dus ook niet naast het kunstwerk.

Jan Ennekens, algemeen directeur AZ Sint-Maarten: “Het gebouw straalt door zijn hedendaagse architectuur en zijn witte gevels, eenvoud en rust uit.  Het helende karakter van het gebouw wordt gevormd door frisse lucht, veel daglicht, doordacht kleurgebruik, zicht op groendaken en contact met de groene omgeving. Samen met het geïntegreerd kunstwerk draagt dit bij tot een ‘healing environment’ en het welbevinden van de patiënt.”

Koen van den Broek gaat voor zijn werk ‘on the road’

Koen van den Broek, kunstenaar: “Ik denk dat kunst ergens helend kan werken, als een soort afleidingsmanoeuvre, een spiegel op de maatschappij.  Kunst laat mensen nadenken.  Mensen geven hun persoonlijk interpretatie aan die kleurschakeringen of die fragmenten, samengebracht uit heel de wereld in één gebouw.  Dat geeft hen een andere beleving dan op een grijs gebouw te kijken wanneer het weer eens regent in België.”

Kunstenaar Koen van den Broek (Bree, 1973) bouwde de voorbije achttien jaar een stevige internationale carrière uit en eiste zijn plaats op als één van de belangrijkste Europese hedendaagse schilders.  Zijn werk is terug te vinden in collecties, musea en tentoonstellingen wereldwijd en hij wordt vertegenwoordigt door vijf galeries in New York (Albertz Benda Gallery), Brussel (Galerie Greta Meert), Londen (Marlborough Contemporary), Keulen (Philipp von Rosen Galerie) en Seoul (Baton Gallery).”

Het werk van Koen van den Broek bezit een onmiskenbaar ‘on the road’ gevoel.  Als vertrekpunt voor zijn werken fotografeert hij vaak in Californië of op andere reizen zoals Korea en Japan. Dit analoge fotomateriaal gebruikt hij als schets of voorstudie om het beeld voor zijn kunstwerk te creëren. Niet zo zeer de afkomst van deze beelden, maar wel de afstand die de kunstenaar kan nemen in zijn eigen atelier thuis, boeit hem aan deze werkwijze.

Van den Broek zoekt tijdens zijn reizen beelden die sporen hebben van een ‘afwezigheid’ zoals barsten in een wegdek, delen van verkeersborden, schaduwen, stukken landschap, de lampen van een auto…, kortom details die manipulatie van een menselijke soort verraden. Met zijn fototoestel kadert en selecteert hij, in de studio kiest hij nauwgezet wat het doek haalt en wat overbodig is. De suggestie van wat is en nog komen kan, zorgt voor een desolate, mystieke sfeer. Filmische en kunsthistorische referenties zijn nooit ver weg. Kleur en opbouw zijn heel belangrijk voor de kunstenaar, meegegeven door de twee jaar studie voor burgerlijk ingenieur architect aan de universiteit van Leuven..  Elk werk is een zorgvuldig uitgekiende compositie en een constante zoektocht naar evenwicht.

 

Zijn achtergrond als architect is sterk in zijn werk aanwezig.  Naast het opzoeken van sites van interessante architecten om zijn fotoarchief aan te vullen, ‘bouwt’ hij ook architectonische beelden aan de hand van alledaagse details die hij abstraheert tot een nieuw geheel.  Kunstintegratie is voor de kunstenaar dan ook het samenbrengen van twee grote liefdes.  Hij vertrekt voor zijn in situ werken steeds vanuit de architectuur.
Voor zijn immense muurschildering in het S.M.A.K. (2010) liet hij een beeld van de grote colonnes van een brug in Manhattan - dat refereert naar de monoliet uit de film 2001 Space Odyssey als symbool voor het menselijk handelen en de actualiteit van 9/11 - communiceren met de pilaren in de voorhal van het museum en de zwarte balie van Maarten Van Severen. (zie foto in bijlage)  
Ook het lijnenspel van de in 2014 uitgevoerde mural voor het provinciehuis in Hasselt is een doordacht spel met de bestaande architectuur.
Zo was het ook voor AZ Sint-Maarten, waarbij een monumentaal beeld geprint wordt op de glaspartijen van de bestaande architectuur.  Het is één van de meest immense kunstintegraties ter wereld.  Zowel qua schaal als technisch is dit werk een huzarenstuk.

Koen van den Broek op zoek naar een alternatieve werkwijze voor AZ Sint-Maarten

De grootte en complexiteit van het project voor AZ Sint-Maarten verplichtte de kunstenaar te zoeken naar een alternatieve werkwijze. Van den Broek besloot zijn bestaande werken opnieuw op te zoeken. Als een DJ samplete hij details uit ouder werk digitaal tot nieuwe beelden. Daaruit komen later ook de Torque en Birds series. Een reeks abstracte werken die op dezelfde manier zijn ontstaan.

Als vertrekpunt kunnen we twee groepen werken onderscheiden.  (afbeeldingen van de werken in bijlage).
De eerste groep, St Mary’s (2008), Who Will lead us? (2008), Hilsboro #2 (2008) en Wilshire BLVD#1 (2009) bestaan uit gepuurde doeken waarop een delicaat spel van licht, schaduw en borders te zien is. Deze werken tonen non-places met een fragiliteit die de kunstenaar, ondanks de immense schaal van dit project, wilde behouden in het eindresultaat.  De donkere sereniteit van de werken uit deze eerste groep staat in contrast met de tweede groep: Rhythm (2006),  Display (2006), Yellow Red and Blue (2008) en Blue (2008).  Het grootste deel van deze werken vloeide voort uit een samenwerking met de Amerikaanse kunstenaar John Baldessari.  Ze zijn kleurrijker en meer dynamisch dan de eerste groep.  
Dit contrast weerspiegelt de realiteit van een ziekenhuis waar vreugde en verdriet, leven en dood en het alledaagse en ondenkbare samenkomen.  Het werk moet dan ook de dagdagelijkse beleving van dokters, verplegers, patiënten, voorbijgangers en bezoekers ondersteunen.  Koen van den Broek kon deze opdracht niet uitvoeren zonder zich daarvan constant bewust te zijn.  

Het beeld dat de kunstenaar creëerde, daagt de verschillende actoren van het ziekenhuis uit het werk persoonlijk en intuïtief te beleven. Hoe men het werk ervaart, is afhankelijk  van waar men zich bevindt en vanuit welk perspectief men kijkt, van binnen naar buiten of omgekeerd.  Vanop de aangrenzende autostrade rijdt men voorbij aan een groot kleurrijk werk zonder misschien zelfs te beseffen dat het een ziekenhuis betreft.  Vanuit één van de vele kamers of werkplekken ziet men slechts een fragment, lijnen of een kleurvlak. De kunstenaar schept zo oneindig veel sferen en interpretatiemogelijkheden.  Het biedt eenieder vanuit zijn eigen verhaal de mogelijkheid een eindeloze waaier aan indrukken te openen zoals kracht, hoop, verwondering, vreugde, woede, escapisme, loutering of troost.  Het is een zoektocht naar de helende kracht van Kunst.

Project is een welslagen van meerdere partijen. 

De kunstcel van de Vlaamse Bouwmeester heeft ons heel goed begeleid, een houvast geboden.  Zij hebben mee de ‘kunstmarkt’ verkend, een duidelijk kader geschept, de keuze van de juiste kunstenaar begeleid en bemiddeld tussen de kunstenaar en het ziekenhuis.

Daarnaast was er een nauwe samenwerking tussen de bouwheer AZ Sint-Maarten, architecten VK Studio, kunstenaar Koen van den Broek, algemene aannemer MBG en glasfabrikant Polypane glasindustrie.  Het nieuwbouwproject is in eerste instantie een architectuurproject, maar het heeft zeker geholpen dat de kunstenaar een stevige architecturale achtergrond heeft en de architect aan tafel sterk in kunst geïnteresseerd is.  De ontwerpers zijn ook blijven zoeken naar de juiste glasfabrikanten en procedés en omgekeerd was er bij de kunstenaar een grote bereidheid om zich te verdiepen in de technische aspecten.

Bron: AZ Sint-Maarten

ZorgAndersTv (2025 volgers)
ZORGMagazine (3185 volgers)

Schrijf je hier in voor onze e-nieuwsbrief

Schrijf je hier in voor onze e-nieuwsbrief