Tsunami van diabetes
Wereldwijd lijden 347 miljoen mensen aan diabetes 2. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 1980. ‘Dramatisch', zo vat dokter Bart Keymeulen van de diabeteskliniek aan het UZ Brussel de conclusies van een studie in The Lancet samen. De cijfers zorgden ook voor kippenvel op het Diabetescongres in San Diego, waar endocrinologe Chantal Mathieu van de KULeuven aanwezig is. ‘Van alle kinderen die vandaag in de VS worden geboren, zal een op drie diabetes 2 ontwikkelen', vertelt ze aan de telefoon. ‘Maar nog groter is de ongerustheid onder mijn collega's uit Afrika, Azië of Latijns-Amerika, want het is in die regio's dat een ware tsunami aan diabetici op komst is.'
Erfelijk
Diabetes 2 is de meest voorkomende vorm van suikerziekte, en moet onderscheiden worden van type 1. Deze laatste aandoening is een aangeboren defect van de alvleesklier. Type 2, daarentegen, is het gevolg van een zittende levensstijl en overgewicht. In België lijden 60.000 mensen aan diabetes van het type 1, 600.000 aan type 2. ‘Diabetes 2 is een stille, sluipende killer', zegt Chantal Mathieu. De ziekte kan leiden tot blindheid, nierfalen, hartproblemen of amputaties.
Maar ook bij type 2 speelt erfelijkheid een rol. De explosie van diabetici in de steden van de economische groeilanden is niet louter aan de toegenomen welvaart te wijten. De bevolking is er ook genetisch vatbaarder voor insulinetekorten dan het Kaukasische type van Europa of Noord-Amerika. Een sluitende verklaring daarvoor is er nog niet, wel een breed verspreide hypothese. ‘Het zou een gevolg kunnen zijn van de evolutie', zegt dokter Keymeulen. ‘In onvruchtbare streken bevoordeelde de natuurlijke selectie die individuen die met weinig calorieën konden overleven. Wanneer die mensen plots meer gaan eten, raakt hun insulinewerking sneller verstoord.' Of, om het plastischer uit te drukken: een Europeaan met obesitas loopt minder risico op diabetes 2 dan een Indiër met een beginnend buikje. Gevolg is dat in het woestijnland Saudi-Arabië 30% van de bevolking diabetes heeft en dat binnen de nieuwe latino-middenklasse van de VS een op vier aan de ziekte lijdt. ‘Daar wordt diabetes 2 zelfs bij kinderen vastgesteld, terwijl het eigenlijk een ouderdomsziekte is', zegt Bart Keymeulen. In eigen land stelt hij vooral een zorgwekkende toename vast binnen de Turkse en Maghrebijnse migrantengemeenschap.
Neerwaartse spiraal
Bijzonder verontrustend is dat de explosie van diabetes 2 zelfversterkend is, want bovenop welvaart en genetische voorbestemming, ent zich nog een derde risicofactor, vertelt dokter Mathieu. ‘Foetussen die door schrale voeding onvoldoende eiwitten krijgen, lopen meer risico dat hun alvleesklier zich slecht ontwikkelt.' Als zo'n vrouwelijke foetus dertig jaar later een westerse levensstijl ontwikkelt, loopt de jonge vrouw een hoger risico op zwangerschapsdiabetes, waardoor haar kinderen op hun beurt erfelijk belast zijn. ‘Het is een neerwaartse spiraal', aldus dokter Mathieu.
De verdubbeling van het aantal diabetici is niet alleen aan de groeiende welvaart te wijten. Voor 70% is de toename te verklaren door de algemene bevolkingsgroei en de stijgende levensverwachting. Maar ook daarom moet de piek van de epidemie nog komen. ‘Het enige lichtpunt is dat we het probleem kennen, zodat we aan preventie kunnen doen', zegt dokter Mathieu. Al is het niet simpel om, wie net aan armoede is ontsnapt, te overtuigen om minder vlees te eten en zijn eerste auto thuis te laten.
Diabetes 2 is de meest voorkomende vorm van suikerziekte, en moet onderscheiden worden van type 1. Deze laatste aandoening is een aangeboren defect van de alvleesklier. Type 2, daarentegen, is het gevolg van een zittende levensstijl en overgewicht. In België lijden 60.000 mensen aan diabetes van het type 1, 600.000 aan type 2. ‘Diabetes 2 is een stille, sluipende killer', zegt Chantal Mathieu. De ziekte kan leiden tot blindheid, nierfalen, hartproblemen of amputaties.
Maar ook bij type 2 speelt erfelijkheid een rol. De explosie van diabetici in de steden van de economische groeilanden is niet louter aan de toegenomen welvaart te wijten. De bevolking is er ook genetisch vatbaarder voor insulinetekorten dan het Kaukasische type van Europa of Noord-Amerika. Een sluitende verklaring daarvoor is er nog niet, wel een breed verspreide hypothese. ‘Het zou een gevolg kunnen zijn van de evolutie', zegt dokter Keymeulen. ‘In onvruchtbare streken bevoordeelde de natuurlijke selectie die individuen die met weinig calorieën konden overleven. Wanneer die mensen plots meer gaan eten, raakt hun insulinewerking sneller verstoord.' Of, om het plastischer uit te drukken: een Europeaan met obesitas loopt minder risico op diabetes 2 dan een Indiër met een beginnend buikje. Gevolg is dat in het woestijnland Saudi-Arabië 30% van de bevolking diabetes heeft en dat binnen de nieuwe latino-middenklasse van de VS een op vier aan de ziekte lijdt. ‘Daar wordt diabetes 2 zelfs bij kinderen vastgesteld, terwijl het eigenlijk een ouderdomsziekte is', zegt Bart Keymeulen. In eigen land stelt hij vooral een zorgwekkende toename vast binnen de Turkse en Maghrebijnse migrantengemeenschap.
Neerwaartse spiraal
Bijzonder verontrustend is dat de explosie van diabetes 2 zelfversterkend is, want bovenop welvaart en genetische voorbestemming, ent zich nog een derde risicofactor, vertelt dokter Mathieu. ‘Foetussen die door schrale voeding onvoldoende eiwitten krijgen, lopen meer risico dat hun alvleesklier zich slecht ontwikkelt.' Als zo'n vrouwelijke foetus dertig jaar later een westerse levensstijl ontwikkelt, loopt de jonge vrouw een hoger risico op zwangerschapsdiabetes, waardoor haar kinderen op hun beurt erfelijk belast zijn. ‘Het is een neerwaartse spiraal', aldus dokter Mathieu.
De verdubbeling van het aantal diabetici is niet alleen aan de groeiende welvaart te wijten. Voor 70% is de toename te verklaren door de algemene bevolkingsgroei en de stijgende levensverwachting. Maar ook daarom moet de piek van de epidemie nog komen. ‘Het enige lichtpunt is dat we het probleem kennen, zodat we aan preventie kunnen doen', zegt dokter Mathieu. Al is het niet simpel om, wie net aan armoede is ontsnapt, te overtuigen om minder vlees te eten en zijn eerste auto thuis te laten.
bron : www.standaard.be