Gezinszorg: vergeten hefboom voor een breed welzijnsbeleid?
Familiezorg West-Vlaanderen vzw vraagt dringend aandacht voor de maatschappelijk onmisbare, maar nog steeds ondergewaardeerde opdracht van de verzorgende in de thuiszorg. Er is de hoogste nood aan meer begeleiding en ondersteuning van de verzorgende.
Waarom nu?
Oktober is de maand bij uitstek om de waarde van de gezinszorg in de kijker te stellen. Er zijn maar liefst 3 (inter)nationale dagen die direct verband houden met het werkveld van de verzorgende:
- zondag 10 oktober 2010: Werelddag van de Geestelijke Gezondheid
- zondag 17 oktober 2010: Internationale dag voor uitbanning van de armoede
- woensdag 20 oktober 2010: Vlaamse Dag van de Verzorgende
Bovendien viert Familiezorg West-Vlaanderen vzw op dinsdag 26 oktober 2010 de Dag van de Begeleidende medewerker.
Verzorgenden werken in het verborgene. Hun meerwaarde is niet zichtbaar.
Dagelijks bieden vanuit Familiezorg West-Vlaanderen vzw 1222 verzorgenden bij duizenden gezinnen ‘heel gewone’ basiszorg aan huis. Naast de ondersteuning bij huishoudelijke en verzorgende activiteiten zijn ze ook een luisterend oor en zijn ze warm en deskundig aanwezig in moeilijke en kwetsbare situaties.
De verzorgende is vaak de enige zorgverlener en zeker de zorgverlener die het langst aanwezig is in het gezin, vaak vele uren per week. Door haar vertrouwvolle aanwezigheid helpt ze veel problemen voorkomen. Dat maakt haar tot een onvervangbare schakel in een kwalitatief thuiszorgbeleid.
De rijke, veelzijdige taak van de verzorgende is bij de brede bevolking én de beleidsmakers helaas te weinig gekend. Ze worden als ‘hulpjes’ gezien en hun belangrijke bijdrage wordt niet naar waarde geschat. Het is precies deze gebrekkige beeldvorming omtrent het beroep die gerichte acties van de overheid verhindert. Eigenlijk zijn het ongekroonde prinsessen.
Toename aan complexe situaties in de thuiszorg vraagt een grote vaardigheid van verzorgenden
Familiezorg West-Vlaanderen vzw draagt zorg voor 1000 personen met een ernstige psychische problematiek. Dat zijn 5 grote psychiatrische instellingen van elk 200 bewoners. Op 7 jaar tijd is hun aantal met 80% gestegen. Ook de stijging met 127% van het aantal mensen (509) met een sociale problematiek is opvallend en alarmerend.
Er zijn 1120 mensen met een beperking die geholpen worden door de dienst en 360 personen met dementie.
Ook in de kraamzorg aan huis merken we steeds meer complexe en zorgwekkende situaties, met een combinatie van verschillende problematieken. Het stijgende aantal aanmeldingen vanuit het Comité Bijzondere Jeugdzorg, de Jeugdrechtbank, de vragen rond problematische opvoedingssituaties, verslavingsproblematiek… zijn daar een barometer van.
Uit een interne bevraging binnen de dienst uit 2008 bleek bovendien dat, van het totaal aantal zorgvragers in zorg, bij 14 % (824 gezinnen) er een dreiging was van schending van de integriteit, gaande van fysiek en seksueel geweld tot verwaarlozing en psychische onderdrukking.
Verzorgenden hebben recht op een goede ondersteuning en begeleiding
Ze krijgen die ook van de begeleidende medewerkers die het beste van zichzelf geven. Gezien de snelle toename van complexe situaties hebben de mogelijkheden van de begeleidende medewerkers hier hun grenzen meer dan bereikt. De norm van het aantal begeleidende medewerkers binnen gezinszorg heeft immers een aanzienlijke achterstand ten opzichte van andere sectoren en dient dringend aangepast.
Bovendien noodzaakt de maatschappelijke evolutie ook de erkenning van een intern deskundige rond specifieke doelgroepen. Deze is broodnodig om begeleidende medewerkers én de verzorgenden te coachen met het aanreiken van tips en inzichten rond het ziektebeeld, het zoeken naar passende doelstellingen, het versterken van assertieve vaardigheden… Alleen zo wordt kwalitatieve thuiszorg ook op lange termijn mogelijk en wordt het beroep van de verzorgende naar waarde geschat. Ook de samenwerking met de diverse zorgpartners wordt op die manier het best gegarandeerd.
Het water aan de lippen
Familiezorg West-Vlaanderen wordt gedreven door een groot maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel.
Verso (werkgeverskoepel in de Vlaamse non-profit) zegt dat de non-profit de komende jaren 120 000 nieuwe jobs nodig heeft. Socioloog Jan Hertogen spreekt van 67.533 jobs. Wie er ook gelijk heeft, de cijfers spreken voor zich. Wellicht houden die enkel rekening met de demografische evolutie en nog niet met de toenemende nood aan meer omkadering die hier is geduid.
Het water staat de Diensten voor Gezinszorg echt aan de lippen. Al 10 jaar wachten we op een continu beleid in de welzijnssector. Het kan natuurlijk de indivuele ministers niet verweten worden, maar de vaststelling is wel dat momenteel de 5e minister op 10 jaar tijd aan zet is. Zo is het onmogelijk een duurzame beleidsvisie op te bouwen. Aan een keure van beleidsnota’s en plannen zal het niet gelegen zijn; alleen de budgetten ontbreken.
We worden aangemaand creatiever te zijn, maar voor de Diensten voor Gezinszorg is de grens van de inventiviteit al ver overschreden. Er worden middelen vrijgemaakt voor complexe samenwerkingsstructuren terwijl de basiszorg kreunt onder de werkdruk. Het is echt ‘vijf na twaalf’.